نشریه علوم زمین خوارزمی

نشریه علوم زمین خوارزمی

بررسی اثرات دگرریختی سطوح جدایشی، گسل‌های راندگی و راستالغز پی‌سنگی بر هندسه ساختاری تاقدیس نفت در پهنه لرستان، باختر ایران

نویسندگان
رضا علی پور
مهسا مهرعلی منصوری
زهرا قاسمی
دانشگاه بوعلی سینا همدان
چکیده
تاقدیس نفت با راستای شمال باختری-جنوب خاوری در شمال پهنه ساختاری لرستان و باختر کمربند چین­ خورده-رانده زاگرس واقع شده است. در این پهنه گسل­‌های راندگی و راستالغز پی­‌سنگی و سطوح جدایشی نقش مهمی در هندسه ساختارهای چین ­خورده ایفا می­کنند. در این پژوهش جهت تحلیل هندسی تاقدیس نفت با استفاده از ترسیم نیمرخ ساختاری عمود بر راستای تاقدیس در بخش مرکزی، اطلاعات چاه­های حفاری شده در منطقه مورد مطالعه و تاقدیس­های همجوار و تجزیه و تحلیل­های مربوطه، الگوی دگرریختی و هندسه ساختاری تاقدیس نفت مورد مطالعه قرار گرفته است. این تاقدیس دارای دو سطح جدایش بالایی (سازند امیران) و میانی (سازند گرو) است. سطوح جدایشی و راندگی­‌های پی­‌سنگی در یال جنوب ­باختری تأثیر زیادی بر هندسه چین ­خوردگی ایجاد کرده‌­اند که باعث عدم انطباق چین خوردگی سطحی و عمقی شده است. یک گسل راستالغز پی‌­سنگی با راستای شمالی-جنوبی در بخش میانی تاقدیس باعث تغییر راستای محور تاقدیس از N70W در بخش شمال­ باختری به N50W در بخش جنوب­ خاوری شده است. همچنین راندگی­‌های کوچک و سطحی که از سطح جدایش بالایی منتشر شده است یا راندگی‌­های مستقل در سازند گورپی باعث تشکیل محوری از دو لولای جناغی و مدور در بخش میانی تاقدیس نفت در ساختارهای چین­ خورده شده است. تجزیه و تحلیل مشخصه‌­های هندسی تاقدیس نفت نشان می­‌دهد که این تاقدیس یک چین نامتقارن و استوان‌ه­ای و از نظر فشردگی باز و از نظر کندی چین در رده نیمه‌ ­زاویه‌­دار قرار دارد.
کلیدواژه‌ها
زاگرس
نیمرخ ساختاری
راندگی
چین خوردگی
گسل پی سنگی

عنوان مقاله English

Analysis of the effects of detachment levels, thrust and basement strike-slip faults on the geometry of the Naft anticline structure in the Lurestan sub-zone, West Iran

نویسندگان English

Reza Alipoor
Mahsa Mehrali Mansouri
zahra ghasemi
u-Ali Sina University
چکیده English

The Naft anticline is located in the NW-SE of the N Lurestan sub-zone and the Zagros fold and thrust belt. In this sub-zone, the structural geometry of the folded sequence is significantly influenced by the basemen thrust and strike-slip faults and detachment levels. In this research, for the geometrical analysis of the Naft anticline, we utilized the structural profile perpendicular to the anticline in the central region, information from drilling wells in the study area and neighboring anticlines, and the deformation pattern and structural geometry of the Naft anticline. The anticline has two upper (Amiran Formation) and Middle (Garau Formation) detachment levels. The basement thrust faults and detachment levels in the southwestern limb had a significant impact on the folding geometry and led to the formation of disharmonic folding. An N-S basement strike-slip fault in the middle part of the anticline has shifted the anticline axis from N70W in the northwest to N50W in the southeast. In addition, the minor and shallow thrust faults propagationg from the upper detachment levels or the independent thrusts in the Gurpi Formation resulted in the development ofan axis of two kink and curved hinges in the middle part of the Naft anticline in folded structures. The analysis of the geometrical parameters of the Naft anticline shows that it is an asymmetrical and noncylindrical fold, categorized as an open half-angle fold in terms of tightness.

کلیدواژه‌ها English

Zagros
Cross-section
Thrust
Folding
Basement fault
آقانباتی، ع.، "زمین‌شناسی ایران". سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، (1383).
علی‌پور، ر.، صدر، ا. ح.، امینی، پ.، "تحلیل پویایی تکتونیکی گسل مروارید در پهنه گسلی جوان‌اصلی‌زاگرس با استفاده از داده-های دورسنجی و تحلیل فرکتالی"، یافته‌های نوین زمین‌شناسی کاربردی، دوره 11، شماره 21 (1396)، صفحه 125 تا 138.
علی‌پور، ر.، صدر، ا.ح.، ایزدی، م.، "تحلیل خطواره‌ها و شکستگی‌های مرتبط با پهنه گسلی صحنه با استفاده از تکنیک‌های دورسنجی و فرکتالی (باختر ایران)"، پژوهش‌های دانش زمین، شماره 37 (1398)، صفحه 186تا 205.
علی‌پور، ر.، علوی، ا.، قاسمی، م.ر.، مختاری، م.، گلال‌زاده، ع.ر.، "تحلیل شکستگی‌های سنگ مخزن آسماری در میدان نفتی پازنان (جنوب‌باختر ایران)"، نشریه علوم دانشگاه خوارزمی، جلد12 شماره2 (1392)، صفحه 483 تا 500.
مطیعی، ه.، زمین‌شناسی ایران: چینه‌شناسی زاگرس، سازمان زمین‌شناسی کشور، (1372).
Alipoor, R., Zaré, M., and Ghassemi, M. R., "Inception of activity and slip rate on the main recent fault of Zagros Mountains, Iran", Geomorphology, 175–176 (2012) 86–97.
Ameen, M.S., "Effect of basement tectonics on hydrocarbon generation migration and accumulation in northern Iraq", American Association of Petroleum Geologists Bulletin, 76 (1992) 356-370.
Bachmanov, D., Trifonova, V., Hessami, Kh., Kozhurina, A., Ivanova, T., Rogozhind, E., Hademi, M., Jamali, F., "Active faults in the Zagros and central Iran", Tectonophysics 380 (2004) 221–241.
Berberian, M. and King, G.C.P., "Towards the paleogeography and tectonic evolution of Iran", Canadian Journal of Earth Sciences, 18 (1981) 210-265.
Berberian, M., "Master Blind thrust faults hidden under the Zagros folds: active basement tectonics and surface morphotectonics", Tectonophysics, 241 (1995) 193–224.
Burbank, D.W., Anderson, R.S., "Tectonic geomorphology", (2012) Blackwell science.
Casciello, E., Vergés, J., Saura, E., Casini, G., Fernández, N., Blanc, E., "Fold patterns and multilayer rheology of the Lurestan Province, Zagros Simply Folded Belt (Iran)". Journal of the Geological Society of London, 166 (2009) 947–959.
Colman-Sadd, S.P., "Fold development in Zagros simply folded belt, Southwest Iran", American Association of Petroleum Geologist Bulletin, 62(6) (1978) 984-1003.
Cotton, J. T., Koyi, H. A., "Modeling of thrust fronts above ductile and frictional detachment: application to structures in the Salt Range and Potwar Plateau, Pakistan", Geological Society of America Bulletin, 112(3) (2000) 351-363.
Falcon, N.L., "Problems of the Relationship between Surface Structures and Deep Displacements Illustrated by the Zagros Range. In: P. Kent, G.E. Satterthwaite and A.M. Spencer (Eds.), Time and Place Orogeny", Geological Society of London, Special publication, 3 (1969) 9-22.
Faver, G., "Structures in the Zagros Orogenic Belt", (1975) OSCO, Report No.1233 Unpub.
Ghavidel, M., "Acritarch biostratigraphy of the Paleozoic Rock units in the Zagros Basin, Southern Iran", Acta Universitatis Carolinae Geologica, 40 (1996) 385-411.
Haynes S. J., McQuillan H., "Evolution of the Zagros suture zone, southern Iran", Geological Society of America Bulletin, 85(5) (1974) 739–744.
Homke, S., J. Vergés, M. Garcés, H. Emami, and R. Karpuz., "Magnetostratigraphy of Miocene–Pliocene Zagros foreland deposits in the front of the Push-e Kush Arc (Lurestan Province, Iran)", Earth and Planetary Science Letters, 225 (2004) 397-410.
James, G. A., Wynd, J. G., "Stratigraphic Nomenclature of Iranian Oil Consortium Agreement Area", Bulletin of the American Association of Petroleum Geologists, 49, (1965) 2182-2245.
Jamison, W.R., "Geometric analysis of fold devolopment in overthrust terranes", Journal of Structural Geology, 9 (1987) 207-219.
Kent, P.E., "Review of the Kazerun lineament system. OSCO", (1977) Technical Note, Unpub.
Koyi. H.A., "Experimental modeling of the role of gravity and lateral shortening in the Zagros mountain belt", AAPG Bulletin, 74(4) (1990) 515–516.
Motiei, H., "Stratigraphy of Zagros", (1994) Geological Survey of Iran Publications, (In Persian).
Player, R.A., "The Hormuz Salt Plugs of southern Iran", (1969) IOOC, Report No.1146 Unpub.
Poblet, J.A. and McClay, K.R., "Geometry and kinematics of sin-gle layer detachment folds", AAPG Bulletin, 80 (1996) 1085-1109.
Sprrat, D.A., Dixon, J.M., Beattie, E.T., "Changes in structural style controlled by lithofacies contrast across transverse carbonate bank margins Canadian Rocky Mountains and scaled physical models. In: McClay, K.R. (eds) Thrust tectonic and hydrocarbon systems", AAPG Memoir, 82 (2004) 259-275.
Suppe, J., "Principles of structural geology", (1985) Prentice Hall, Englewood Cliffs, New Jersey.
Szabo, F., Kheradpir, A., "Permian and Triassic stratigraphy, Zagros basin, south‐west Iran", Journal of Petroleum Geology, 1(2) (1978) 57-82.
Talbot, C. J., Alavi, M., "The past of a future syntaxis across the Zagros, In: Salt tectonics, (Eds. by G.I. Alsop, D. J. Blundell, I. Davison)", Special Publications, Geological Society of London, 100 (1996) 89-109.
Talebian, M. and Jackson, J., "Offset on the Main Recent Fault of the NW Iran and implications for the late Cenozoic tectonics of the Arabia-Eurasia collision zone", Geophysical Journal International, 150 (2002) 422–439.
Tavarnelli, E., "Structural evolution of a foreland fold-and-thrust belt: the UmbriaMarche Apennines, Italy", Journal of Structural Geology, 19(3-4) (1997) 523-534.
Turrini, C., Ravaglia, A., Perotti, C.R., "Compressional structural in a multilayered mechanical stratigraphy: insights from sandbox modeling with three dimensional variation in basal geometry and friction", In: Koyi, H.A., Mancktelow, N.S., (eds) tectonic Modeling: A Volume in Honour of Hans Ramberg. Geological Society of American Memoir, 193 (2001) 153-178.
Walker, R. and Jackson, J., "Offset and evolution of the Gowk fault, S.E. Iran: a major intra‐continental strike‐slip system", Journal of Structural Geology, 24 (2002) 1677-1698.
Warrak, M., "Origin of the Hafit structure: implications for timing the Tertiary deformation in the Northern Oman Mountains", Journal of Structural Geology, 18(6) (1996) 803-818.
Yang Y.H, Hu J.C, Yassaghi A, Tsai MC., Zare M, Chen Q, Wang Z.G, Rajabi A.M, and Kamranzad F., "Midcrustal Thrusting and Vertical Deformation Partitioning Constraint by 2017 Mw 7.3 Sarpol Zahab Earthquake in Zagros Mountain Belt, Iran", Seismological Research Letters, 89(6) (2018) 2204–2213
Yassaghi, A., Marone, C., "The relationship between fault zone structure and frictional heterogeneity, insight from faults in the High Zagros", Tectonophysics, 762 (2019) 109-120.