نشریه علوم زمین خوارزمی

نشریه علوم زمین خوارزمی

پتروگرافی و شیمی کانی‌های متالرزولیت‌های افیولیت پشت‌بادام (استان یزد)

نویسندگان
خدیجه خلیلی
قدرت ترابی
دانشگاه اصفهان، گروه زمین‌شناسی
10.29252/gnf.2.1.61
چکیده
افیولیت پشت بادام در شمال شرق استان یزد و در 15 کیلومتری جنوب غرب روستای رباط پشت بادام رخنمون دارد. سن این افیولیت پالئوزوئیک و باقی‌مانده پوستۀ اقیانوسی پالئوتتیس است. این افیولیت سه فاز دگرگونی را در سیمرین (پیشین، میانی، پسین) پشت سر گذاشته و شامل متاپریدوتیت، متاگابرو، آمفیبولیت (ارتوآمفیبولیت‌ها)، رودینگیت و لیستونیت است و متالرزولیت‌ها سالم‌ترین متاپریدوتیت‌های افیولیت پشت بادام هستند. افیولیت‌های پشت بادام شامل کانی‌های دگرگون الیوین، ترمولیت، سرپانتین، کلریت، مگنتیت کروم‌دار و مگنتیت است و بافت‌های اصلی نماتوبلاستیک، پویی کیلوبلاستیک، بافت درهم[1] و مشبک را نشان می‌دهند. بررسی شیمی کانی‌های سازنده این سنگ‌ها نشان می‌دهد که الیوین‌ها با (80/0-79/0Mg# ( از نوع کریزولیت هستند. آمفیبول‌ها از نوع ترمولیت است و منیزیم زیاد 96/0- 93/0Mg# دارند. کلریت‌ها دارای (93/0-92/0) #Mg است و از نوع پنینیت هستند. اسپینل‌ها با 99/0-97/0#Cr از نوع مگنتیت کروم‌دار هستند. وجود ادخال‌های مگنتیت در الیوین‌ها نشان از دگرگونی اولیه لرزولیت‌ها در حد رخساره شیست سبز دارد. وجود ترمولیت‌های با منشأ دگرگونی با بافت درهم، حضور کلریت منیزیوم‌دار و آنتی‌گوریت در متالرزولیت‌ها نشان از دگرگون شدن این سنگ‌ها در رخساره آمفیبولیت را دارد. جای‌گزینی کلریت در حاشیۀ برخی از ترمولیت‌ها و سرپانتینی شدن بخشی از الیوین‌ها نشان از رخداد دگرگونی برگشتی در حد رخسارۀ شیست سبز به‌دنبال دگرگونی پیش‌رونده در حد رخسارۀ آمفیبولیت را دارد. تفسیر روابط فازی متالرزولیت‌های افیولیت پشت بادام در سیستم (CMASH (C= CaO, M= MgO, A= Al2O3, S= SiO2, H= H2O نشان می‌دهد که متالرزولیت‌های بررسی شده تحت تأثیر دگرگونی در حد رخساره آمفیبولیت تحتانی دگرگون شده‌اند و سپس تحت تأثیر دگرگونی پس‌رونده در حد رخساره شیست سبز قرار گرفته‌اند.




[1] Jack-Straw texture
کلیدواژه‌ها
متالرزولیت
افیولیت پشت بادام
پالئوزوئیک
پالئوتتیس
ایران مرکزی

عنوان مقاله English

Petrography and Mineral Chemistry of Metalherzolites in the Posht-e-Badam Ophiolite (Yazd province)

نویسندگان English

Khadijeh Khalili
Ghodrat Torabi
Isfahan University
چکیده English

The Posht-e-Badam ophiolite is situated in the 15 KM of the southwest of the Posht-e-Badam Robate village and in the northeast of Yazd province. The Posht-e-Badam ophiolite belongs to the Paleozoic and is a remnant of the Paleo-Tethys ocean. This ophiolite has passed three phases of metamorphism and consists of metaperidotite, metagabbro, amphibolite (ortho-amphibolite), rodingite and listwaenite. Metalherzolite is the most intact unites of the metaperidotite. Petrography study shows that metalherzolites consist of metamorphic minerals of olivine, tremolite, serpentine , chlorite, chromian magnetite and magnetite. The main textures of these rocks are nematoblastic, poikiloblastic, jack-straw and mesh texture. Mineral chemistry studies of metalherzolites indicate that olivines have Mg# (0.79-0.80), and are chrysolite in composition. Amphiboles are tremolite which present high values of Mg# (0.93-0.96). Chlorites are peninite in composition with Mg# (0.92-0.93). Spinels have Cr# 0.97, and are chromian magnetite in composition. Magnetite inclusions in metamorphic olivines reveals that the studied rocks were partly altered in greenschist facies. Tremolite with Jack-straw texture, as well as presence of Mg-chlorite and antigorite indicate progressive metamorphism in the amphibolite facies P-T conditions. Late-stage retrograde metamorphism led to formation of chlorite around of some of tremolites and partial serpentinization of metamorphic olivines. The phase relationships of metalherzolites of Posht-e-Badam ophiolite, in the CMASH (C = CaO, M = MgO, A= Al2O3, S = SiO2, H = H2O) model system, indicated that studied metalherzolites metamorphosed under lower amphibolite facies P-T conditions, followed by a retrograde metamorphism under greenschist facies conditions.

کلیدواژه‌ها English

Metalherzolite
Posht-e-Badam ophiolite
Paleozoic
Paleo-Tethys
Central Iran
1. Nicolas A., "Structures of ophiolites and dynamics of oceanic lithosphere: Petrology and Structural Geology Serie", Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, Netherlands 4 (1989). 2. Rampone E., Piccardo G.B., Hofmann A.W., "Multi-stage melt-rock interaction in the Mt", Maggiore (Corsica, France) ophiolitic peridotites, microstructural and geochemical evidence, Contributions to Mineralogy and Petrology, 156 (2008) 453-475. 3. Evans B.W., "Metamorphism of Alpine peridotite and serpentinite", Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 7 (1977) 397-447. 4. Bagheri S., Stampfli G.M., "The Anarak, Jandaq and Posht-e-Badam metamorphic Complex in central Iran: New geological data", relationships and tectonic implications, Tectonophysics, 451 (2008) 123-155. 5. Torabi G., Shirdashtzadeh N., Arai S., Koepke J., "Paleozoic and Mesozoic ophiolites of Central Iran: Study of amphibolites from Naein", Ashin, Jandaq and Posht-e-Badam ophiolites, Neues Jahrbuch fürGeologie und Paläontologie – Abhandlungen, 262 (2011a) 227-240. 6. Ramezani J., Tucker R., "The Saghand region, Central Iran: U-Pb geochronology, petrogenesis and implications for Gondwana tectonics", American Journal of Science, 303 (2003) 622-665. 7. Verdel CH., Wernicke B.P., Ramezani J., Hassanzadeh J., Renne P.R., Spell T.L., "Geology and thermochronology of Tertiary cordilleran–style metamotphic core complexes in the Saghand region of Central Iran", Geological Society of America Bulletin, 119 (2007) 961-977. 8. Davoudzadeh M., "Geology of Iran-In: E.M. Moores and R.W. Fairbridge (Eds.)", Encyclopedia of Asian and European Regional Geology, (1997) 384-405. 9. Kargaranbafghi F., Neubauer F., Genser J., "Cenozoic kinematic evolution of southwestern Central Iran: Strain partitioning and accommodation of Arabia-Eurasia convergence", Tectonophysics, 502 (2010) 221-243. 10. Haghipour A., "Etude geologique de la region de Biabanak-Bafq (Iran Central) petrologio et tectonique du socle Percambrien et de sa couverture", Universite scientifique et medicale de Grenoble France, (1974). 11. شاه پسندزاده مجید، نوگل‌سادات علی اکبر، آفتابی علیجان، "تحلیل ساختاری مجموعه سنگ‌های دگرگونی پشت بادام در باخترایران مرکزی"، بیست و یکمین گرد همایی علوم زمین (1384). 12. Whitney D.L., Evans B.W., "Abbreviations for names of rock-forming minerals", American Mineralogist, 95 (2010) 185-187. 13. Droop G.T.R., "A general equation for estimating Fe3+ concentrations in ferromagnesian silicates and oxides from microprobe analyses, using stoichiometric criteria", Mineralogical Magazine, 51(1987) 431-435. 14. Torabi G., Arai S., Koepke J., "Metamorphosed mantle peridotites from Central Iran (Jandaq area, Isfahan Province)", Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie-Abhandlungen, 261 (2011) 129-150. 15. Trommsdorff V., Evans B.W., "Titanian hydroxyl – clinohumite: formation and breakdown in antigorite rocks (Malenco, Italy)", Contributions to Mineralogy and Petrology, 72 (1980) 229-242. 16. Paktunc A.D., "Metamorphism of the ultramafic rocks of the Thompson Mine", Thompson nickel belt, northern Manitoba, The Canadian Mineralogist, 22 (1984) 77-91. 17. Bucher K., Grapes R., "Petrogenesis of metamorphic rocks", Springer, Berlin & Heidelberg (2011). 18. Spear F.S., "Metamorphic Phase Equilibra and Pressure-Temperature-Time Paths", Mineralogical Society of America (1995). 19. Arai S., "Formation of the chlorite corona around chromian spinel in peridotite and its significant", Geoscience Reports of Shizuoka University, 3 (1977) 9-15. 20. ترابی قدرت، "افیولیت‌های ایران مرکزی، نایین، عشین و سورک (مزوزوئیک) انارک، جندق، بیاضه و پشت بادام (پالئوزوئیک)"، انتشارات جهاد دانشگاهی واحد اصفهان (1392). 21. Farahat E.S., "Chrome-spinels in serpentinites of the El ideid-El Sodmein District, Central eastern desert, Egypt: their metamorphism and petrogenetic implications", Chemie der Erde, 68 (2008) 193-205. 22. Merlini A., Grieco G., Diella V., "Ferritchromite and chromian-chlorite formation in mélange-hosted Kalkan chromitite (Southern Urals, Russia)", American Mineralogist, 94 (2009) 1459-1467. 23. Mellini M., Rumori C., Viti C., "Hydrothermally reset magmatic spinels in retrograde serpentinites, formation of “ferritchromite” rims and chlorite aureoles", Contributions to Mineralogy and Petrology, 149 (2005) 266-275. 24. Hoog J.C.M., Gall L., Cornell D.H., "Trace-element geochemistry of mantle olivine and application to mantle petrogenesis and geothermobarometry", Chemical Geology, 270 (2010) 196-215. 25. Shirdashtzadeh N., Torabi G., Meisel T.C., Arai S., Bokhari S.N.H., Samadi R., Gazel E., "Origin and evolution of metamorphosed mantle peridotites of Darreh Deh (Nain Ophiolite, Central Iran): Implications for the Eastern Neo-Tethys evolution", Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie-Abhandlungen, 262 (2014) 227-240. 26. شیردشت‌زاده نرگس، "پترولوژی گدازه‌های بالشی و آمفیبولیت‌ها؛ و دگرگونی در پریدوتیت‌های گوشته افیولیت‌های نایین و عشین"، پایان نامه دکتری، (1393). 27. Khedr M.Z., Arai S., "Petrology and geochemistry of prograde deserpentinized peridotites from-Happo-O’ne, Japan: Evidence of element mobility during deserpentiniz-ation", Journal of Asian Earth Sciences, 43 (2012) 150-163. 28. Deer W.A., Howie R.A., Zussman J., "Rock Forming Minerals", Volume 2B. Double-Chain Silicates Silicates, Geological Society of London (1997). 29. Barnes S.J., Roeder P.L., "The range of spinel compositions in terrestrial mafic and ultramafic rocks", Journal of Petrology, 12 (2001) 2279-2302. 30. Leake B.E., "The relationship between composition of calciferous amphibole and grade of metamorphism, In: Controls of Metamorphism", W.S. Pitcher and G.W. Flinn, (Eds.), Wiley, New York, (1965) 299-318. 31. Nozaka T., "Compositional heterogeneity of olivine in thermally metamorphosed serpentinite from Southwest Japan", American Mineralogist, 88 (2003) 1377-1384. 32. Bucher K., Frey M., "Petrogenesis of metamorphic rocks, Springer, Berlin (1998). 33. Desmarais N.R., "Metamorphosed Precambrian ultramafic rocks in the Ruby Range", Montana, Precambrian Research, 16 (1994) 67-101. 34. Tracy R.J., Robinson P., Wolff R.A., "Metamorphosed ultramafic rocks in the Bronson Hill anticlinorium, central Massachusetts", American Journal of Science, 284 (1984) 530-558. 35. Bucher K., Frey M., "Petrogenesis of metamorphic rocks", Springer, Berlin & Heidelberg, (2002). 36. Holland T., Blundy J., "Non-ideal interaction in calcic amphibole and their bearing on amphibole plagioclase thermometry", Contribution to Mineralogy and Petrology, 116 (1994) 433-447. 37. Schmidt M.W., "Amphibole composition in tonalite as a function of pressure: an experimental calibration of the Al-in-hornblende barometer", Contributions to Mineralogy and Petrology, 110 (1992) 304-310. 38. مختاری زهرا، ترابی قدرت، "بررسی شرایط دما و فشار تشکیل آمفیبولیت‌های مجموعۀ افیولیتی پشت بادام (شمال شرقی یزد)"، مجله بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران، شماره 21 (1392) 561-572.